Nhà Chu, trung tâm và các nước chư hầu

Thứ Tư, 26 tháng 7, 2017

Chính sách của nhà Chu khá tương đồng với mô hình chính trị Âu châu thời Trung cổ, phong kiến phân quyền. Trong đó có rất nhiều tiểu quốc được thành lập, và phần lớn đều do con cháu của thiên tử làm lãnh đạo. Các lãnh đạo, hay lãnh chúa của các tiểu quốc đó đều nhận tước hiệu của nhà Chu. Đứng đầu là vương, dưới vương có năm tước: công, hầu, bá, tử, nam



Tuyệt đại đa số các nước chư hầu đều được thành lập và thụ phong tước Hầu hay tước Tử trong thời Tây Chu, xem như họ đều là cánh tay nối dài của gia đình Chu Văn Vương. Chỉ trừ một số ít chư hầu khác là được thành lập dưới tiền triều Thương, như nước Trần và Tống.

Các vị vua sáng lập nhà Chu đã tuyên truyền với những người bị mình chinh phục rằng nhà Chu đã đuổi tiền nhân các vua nhà Thương khỏi thiên đường và thiên đường đã bị vị thần tối cao của họ chiếm, vị thần mà họ gọi là "Thượng đế", người, theo họ nói, đã ra lệnh cho sự sụp đổ của nhà Thương. Cách lợi dụng thần thánh để khiến chư hầu và dân chúng thuần phục là một chiêu bài mạnh .

Nói về mô hình thần thánh hóa thì nổi bật nhất là Hồng Tú Toàn của Thái Bình thiên quốc không những học tập theo mà còn bị ảo giác về tâm lý thánh thần. Đó gọi là đi ngược, thụt lùi với thời đại đang phát triển.

Ngày nay có thể thấy mô hình các nước chư hầu của Mỹ. Thời đại mới các nước chư hầu đều dựa trên dân chủ. Các nước chư hầu đều nhỏ, vị thế không to lớn như Mỹ, không quá mạnh đến độ áp đảo được Mỹ. Xét về lịch sử, nếu nhà Chu bắt các nước chư hầu triều cống đất đai, chia nhỏ các nước chư hầu hàng năm thì đế quốc đó không bị chư hầu manh lên và đàn áp ngược lại.

Khi các nước chư hầu nhà Chu dùng chiến tranh lớn mạnh, mở mang lãnh thổ. Nhà Chu ở trung tâm nhưng thực ra lại không có điều kiện phát triển, đất đai và dân số trở thành yếu nhược so với các nước chư hầu. Điều đó khiến nhà Chu mất quyền kiểm soát đối với các chư hầu, anh ninh và chính trị phụ thuộc vào việc hiệu triệu chư hầu, khi chư hầu đủ mạnh, đủ để thực hiện dã tâm là lúc chính quyền lung lay và sụp đổ.

Cuối nhà chu có hai giai đoạn là xuân thu và chiến quốc. Khi chính quyền trung ương không còn giữ được kiểm soát thì các nước chư hầu đánh nhau liên miên.